Przede wszystkim jednostka dominująca sporządzająca sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej jest zwolniona z obowiązku sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju na poziomie jednostkowym (patrz art. 63y UoRUstawa o rachunkowości — polski akt prawny regulujący między innymi obowiązki sprawozdawcze jednostek.).
Ponadto podmioty, które spełniają określone progi wielkościowe wskazane w Ustawie i podlegają obowiązkowi raportowania zgodnie z Dyrektywą CSRD i ESRS, mogą skorzystać ze zwolnienia z opracowywania „raportu ESG”, jeśli są częścią większej grupy kapitałowej, w ramach której, na dowolnym wyższym poziomie, sporządzany jest skonsolidowany raport zrównoważonego rozwoju.
Zwolnienie to dotyczy zarówno obowiązku sporządzania raportu jednostkowego, jak i skonsolidowanego, jeśli dana spółka zależna jest jednocześnie spółką dominującą dużej grupy kapitałowej.
Z prawa tego nie mogą jednak skorzystać duże spółki notowane na rynkach regulowanych Europejskiego Obszaru GospodarczegoWspólny obszar gospodarczy obejmujący państwa UE oraz państwa EFTA uczestniczące w EOG. (patrz art. 63zb UoR). W sytuacji, gdy spółka giełdowa jest matką innej dużej spółki giełdowej, obie będą zobowiązane do sporządzenia raportu zrównoważonego rozwoju.
Warunki, aby skorzystać ze zwolnienia
Zgodnie z Ustawą Implementującą Dyrektywę CSRD, spółki zależne mogą być zwolnione z obowiązku sporządzania raportu ESG, jeśli:
- Informacje dotyczące tej spółki i jej jednostek zależnych są zawarte w sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej, sporządzanej zgodnie z przepisami UE lub równoważnymi standardami uznanymi przez Komisję Europejską.
- Spółka zależna ujawnia w swoim sprawozdaniu z działalności:
- informację o skorzystaniu ze zwolnienia,
- nazwę i siedzibę jednostki dominującej odpowiedzialnej za sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju grupy,
- link do skonsolidowanego raportu ESG grupy oraz opinii atestacyjnej,
- w przypadku gdy raport skonsolidowany jest sporządzony w innym języku — tłumaczenie raportu na język polski.
Sztuczna konsolidacja
Jeżeli spółki zależne działające na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie mogą skorzystać ze zwolnienia, ponieważ ich spółka matka działająca poza UE sporządza raport ESG niespełniający standardów uznanych przez Komisję Europejską, art. 15 Ustawy implementującej Dyrektywę CSRD umożliwia do 2030 roku sporządzenie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju grupy kapitałowej w oparciu o „sztuczną konsolidację”Przejściowy mechanizm pozwalający w określonych warunkach objąć jednym sprawozdaniem unijne spółki zależne grupy spoza UE..
W takim przypadku spółką dominującą, która sporządza raport za wszystkie spółki „siostry” w UE, jest ta spółka zależna, która w co najmniej jednym z pięciu poprzednich lat obrotowych osiągnęła najwyższe przychody netto lub skonsolidowane przychody netto w Europejskim Obszarze Gospodarczym spośród jednostek mających siedzibę lub miejsce zarządu na terenie EOG. Taki zapis pozwala na to, aby wybrana w pierwszym roku raportowania spółka dominująca pozostała nią przez kolejne pięć lat.
Czy warto korzystać ze zwolnienia?
Przygotowanie raportu ESG jest procesem czasochłonnym i wymaga zaangażowania zasobów ludzkich oraz finansowych. Wydawać by się mogło, że prawo do zwolnienia z raportowania zrównoważonego rozwoju przez spółki zależne to skuteczny sposób na redukcję obciążeń i uproszczenie procesu. Z punktu widzenia grupy kapitałowej to także szansa na przedstawienie jednolitej strategii ESG oraz całościowego obrazu zarządzania zrównoważonym rozwojem w grupie.
Należy jednak pamiętać, że zwolnienie z raportowania przez spółki zależne nie zwalnia z obowiązku uwzględnienia wszystkich istotnych informacji dotyczących tych spółek w raporcie grupy.
Zgodnie z ESRS 1Europejski standard określający ogólne wymagania dotyczące przygotowania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. jednostka zobowiązana do raportowania zapewnia, aby wszystkie jednostki zależne zostały uwzględnione w sposób umożliwiający identyfikację istotnych wpływów, ryzyk i szans, a w przypadku znaczących różnic między wpływami, ryzykami i szansami na poziomie grupy a tymi na poziomie jednostek zależnych, należy przedstawić stosowny opis tych różnic.
Przepisy dotyczące prezentacji danych (art. 55 w ESRS 1) wskazują, że w zależności od okoliczności może być konieczna dezagregacja danych według jednostek zależnych.
- profil działalności spółek zależnych znacząco się różni, co wymaga odmiennych podejść do zarządzania ryzykiem, wpływami i szansami,
- dane istotne dla zarządzania ryzykiem i zrównoważonym rozwojem są unikalne dla poszczególnych jednostek, a ich ujęcie w jednym raporcie mogłoby zniekształcić obraz sytuacji,
- spółki zależne działają w sektorach o wysokiej istotności danych ESG, gdzie szczegółowe informacje są kluczowe dla interesariuszy, takich jak inwestorzy czy organy regulacyjne.
Kluczowym aspektem jest więc struktura grupy kapitałowej — korzystanie ze zwolnień znajdzie zastosowanie w grupach, gdzie spółki zależne prowadzą tożsamą działalność w różnych lokalizacjach. Natomiast w przypadku grup, w których spółki zależne zostały wydzielone do realizacji zupełnie innych obszarów działalności, korzyści z zastosowania takiego podejścia będą znikome z uwagi na zupełnie inną specyfikę tych spółek w kontekście zarządzania poszczególnymi obszarami ESG.
Decyzja powinna uwzględniać specyfikę grupy
Zwolnienie z obowiązku opracowywania raportu ESG może być korzystnym rozwiązaniem dla grup kapitałowych dążących do uproszczenia procesu raportowania i konsolidacji danych. Niemniej decyzja o skorzystaniu z tej opcji powinna uwzględniać specyfikę działalności grupy, oczekiwania interesariuszy oraz potencjalne ryzyka. W niektórych przypadkach odrębne raportowanie może przynieść większe korzyści, szczególnie jeśli spółki zależne mają unikalne potrzeby informacyjne lub specyficzne ryzyka związane z ich działalnością.
