Słowniczek pojęć ESG
Proste wyjaśnienia skrótów, standardów i pojęć, które pojawiają się w wymaganiach klientów, raportowaniu, obliczaniu emisji i zarządzaniu ESG.
Najważniejsze terminy w jednym miejscu.
Hasła są celowo krótkie. Pokazują sens pojęcia i pomagają rozpoznać, kiedy warto przejść do dokładniejszej analizy.
C
CBAM
Unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂. Dotyczy emisji wbudowanych w określone towary importowane do Unii Europejskiej i wiąże się z obowiązkami po stronie właściwych importerów lub przedstawicieli.
CDP
Globalny system ujawnień środowiskowych dotyczących klimatu, wody i lasów. Firmy odpowiadają w nim na ustrukturyzowane kwestionariusze, a wyniki są wykorzystywane między innymi przez inwestorów i dużych kupujących.
Compliance
Zgodność działania organizacji z mającymi zastosowanie przepisami, standardami, zobowiązaniami umownymi i regułami wewnętrznymi.
CSRD
Unijna dyrektywa dotycząca sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju. Określa ramy obowiązkowego raportowania dla firm objętych jej zakresem.
D
Dekarbonizacja
Planowe ograniczanie emisji gazów cieplarnianych w działalności firmy, jej produktach lub łańcuchu wartości poprzez cele, działania redukcyjne i monitorowanie postępu.
Downstream
Część łańcucha wartości znajdująca się po działalności własnej firmy, na przykład dystrybucja, klienci, użytkowanie sprzedanych produktów i ich koniec życia.
E
EcoVadis
Platforma ratingowa oceniająca jakość systemu zarządzania zrównoważonym rozwojem firmy. Ocena opiera się na dokumentowanych politykach, działaniach i wynikach, a jej zakres jest dopasowywany między innymi do działalności, wielkości i lokalizacji firmy.
EOG
Europejski Obszar Gospodarczy — wspólny obszar gospodarczy obejmujący państwa Unii Europejskiej oraz państwa EFTA uczestniczące w EOG. W regulacjach określenie to wyznacza terytorialny zakres stosowania części obowiązków.
Emisje GHG
Emisje gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla, metan czy podtlenek azotu. W kalkulacjach są zwykle przeliczane na ekwiwalent dwutlenku węgla — CO₂e.
ESMA
European Securities and Markets Authority, czyli Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych. W unijnym reżimie ratingów ESG odpowiada za nadzór nad dostawcami ratingów objętymi rozporządzeniem UE.
EPD
Environmental Product Declaration, czyli środowiskowa deklaracja produktu. To zweryfikowany dokument oparty na analizie cyklu życia, który przedstawia porównywalne informacje o oddziaływaniu środowiskowym produktu w określonym zakresie.
ESG
Environmental, Social and Governance — środowisko, kwestie społeczne i ład zarządczy. Skrót opisuje obszary wpływu, ryzyka, danych i sposobu zarządzania organizacją.
EUDR
Unijne rozporządzenie dotyczące produktów niepowodujących wylesiania. Dla produktów i towarów objętych zakresem wymaga wykazania między innymi braku związku z wylesianiem, zgodności z prawem kraju produkcji oraz realizacji właściwej należytej staranności.
ESRS
European Sustainability Reporting Standards — europejskie standardy raportowania zrównoważonego rozwoju. Określają sposób przygotowania ujawnień przez firmy raportujące w ramach właściwych przepisów UE.
F
FTSE4Good
Seria indeksów ESG FTSE Russell. Kwalifikacja zależy od spełnienia kryteriów ESG określonych w metodologii indeksu, dlatego narzędzie to ma znaczenie głównie dla spółek zainteresowanych rynkami kapitałowymi.
G
GDR
General Disclosure Requirements — przekrojowe wymogi z ESRS 2 dotyczące sposobu ujawniania polityk, działań i zasobów, mierników oraz celów powiązanych z istotnymi wpływami, ryzykami i szansami.
GHG Protocol
Zestaw powszechnie stosowanych standardów i wytycznych do mierzenia oraz raportowania emisji gazów cieplarnianych organizacji, produktów i łańcuchów wartości.
GRI
Global Reporting Initiative — modułowe, globalne standardy raportowania wpływu organizacji na gospodarkę, środowisko i ludzi.
Greenwashing
Tworzenie fałszywego lub mylącego wrażenia, że produkt, usługa albo firma są bardziej przyjazne środowisku, niż wynika to z faktów, zakresu działań i dostępnych dowodów.
I
Interesariusz
Osoba lub grupa, która może wpływać na organizację albo na którą wpływają jej decyzje i działania — na przykład pracownicy, klienci, dostawcy, banki lub społeczności lokalne.
IRO
Impacts, Risks and Opportunities — wpływy, ryzyka i szanse związane ze zrównoważonym rozwojem. Ich identyfikacja i ocena stanowią podstawę analizy podwójnej istotności w ESRS.
ISO 14001
Międzynarodowy standard określający wymagania dla systemu zarządzania środowiskowego. Pomaga organizacji systemowo zarządzać aspektami środowiskowymi i doskonalić wyniki.
ISS ESG
Oceny ESG rozwijane przez ISS ESG, istotne zwłaszcza dla inwestorów instytucjonalnych i polityk głosowań. Corporate Rating ma własną skalę ocen, a Governance QualityScore jest odrębnym narzędziem skupionym na governance.
L / Ł
LCA
Life Cycle Assessment — analiza cyklu życia. Metoda oceniająca potencjalne wpływy środowiskowe produktu, procesu lub usługi w ustalonych etapach jego cyklu życia.
Łańcuch wartości
Pełny układ działań, zasobów i relacji związanych z modelem biznesowym firmy — od dostawców i materiałów, przez działalność własną, po dystrybucję, klientów i użytkowanie.
M
Matryca deklaracja–dowód
Robocze narzędzie łączące każde istotne twierdzenie ESG z jego zakresem, źródłem danych, metodologią i dokumentem potwierdzającym. Ułatwia przegląd i akceptację komunikacji.
MSCI ESG Ratings
Ocena MSCI pokazująca ekspozycję firmy na branżowo istotne ryzyka ESG i sposób ich zarządzania. Skala obejmuje poziomy od AAA do CCC i jest interpretowana relatywnie do branży.
MŚP
Małe i średnie przedsiębiorstwa. W praktyce unijne definicje tej grupy uwzględniają między innymi liczbę pracowników oraz dane finansowe przedsiębiorstwa i jego powiązań.
N
Należyta staranność
Proces rozpoznawania, zapobiegania, ograniczania i rozliczania negatywnych wpływów związanych z działalnością firmy oraz jej relacjami biznesowymi.
O
Outsourcing ESG
Model, w którym uzgodnione zadania ESG są stale prowadzone przez zewnętrznego partnera, zamiast tworzenia pełnej funkcji lub zespołu wewnątrz firmy.
P
PCF
Product Carbon Footprint — ślad węglowy produktu. Obejmuje emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych związane z produktem w ustalonych granicach cyklu życia, wyrażone w CO₂e.
Podwójna istotność
Zasada łącząca dwie perspektywy: wpływ firmy na ludzi i środowisko oraz finansowe ryzyka i szanse związane ze zrównoważonym rozwojem. Temat może być istotny w jednej albo obu.
R
Rating ESG
Ocena przygotowywana według własnej metodologii dostawcy ratingu, mająca pomóc określonemu odbiorcy ocenić profil ESG firmy. To nie to samo co certyfikat ani obowiązkowy raport regulacyjny.
Roadmapa ESG
Uporządkowany plan wdrożenia działań ESG, wskazujący priorytety, kolejność, właścicieli, zależności, kamienie milowe i sposób monitorowania postępu.
S / Ś
S&P Global ESG Score
Wynik oparty na Corporate Sustainability Assessment S&P Global. Jest używany przez uczestników rynku kapitałowego i ma największe znaczenie tam, gdzie firma celuje w benchmarki lub indeksy powiązane z metodologią S&P.
SBTi
Science Based Targets initiative — inicjatywa rozwijająca standardy i metody wyznaczania celów redukcji emisji zgodnych z wiedzą klimatyczną oraz prowadząca ich walidację.
Scope 1–3
Trzy zakresy emisji według GHG Protocol: Scope 1 obejmuje emisje bezpośrednie ze źródeł kontrolowanych przez firmę, Scope 2 — emisje związane z zakupioną energią, a Scope 3 — pozostałe emisje pośrednie w łańcuchu wartości.
Socialwashing
Mylące przedstawianie społecznego wpływu, warunków pracy lub odpowiedzialności firmy w sposób szerszy lub korzystniejszy, niż potwierdzają działania i dowody.
Sustainalytics ESG Risk Ratings
Ocena Sustainalytics mierząca niezarządzane ryzyko ESG w skali liczbowej 0–100. Im niższy wynik, tym niższe oceniane ryzyko ESG pozostające bez właściwego zarządzania.
System zarządzania ESG
Zestaw ról, procesów, zasad decyzyjnych, dokumentów i kontroli, dzięki którym firma regularnie prowadzi tematy ESG i monitoruje ich realizację.
Ślad węglowy
Suma emisji i — jeżeli zakres to obejmuje — pochłaniania gazów cieplarnianych przypisana organizacji, produktowi albo innemu przedmiotowi analizy, wyrażona w CO₂e.
Sztuczna konsolidacja
Przejściowy mechanizm raportowania, który w określonych warunkach pozwala objąć jednym sprawozdaniem zrównoważonego rozwoju unijne spółki zależne grupy mającej jednostkę dominującą poza Unią Europejską.
T
Twierdzenie środowiskowe
Komunikat sugerujący, że produkt, usługa albo organizacja ma określony wpływ lub korzyść środowiskową. Wiarygodne twierdzenie powinno mieć jasny zakres i potwierdzenie w danych.
U
UoR
Ustawa o rachunkowości — polski akt prawny regulujący między innymi zasady rachunkowości i sprawozdawczości jednostek, w tym obowiązki dotyczące sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju wprowadzone do prawa krajowego.
Upstream
Część łańcucha wartości znajdująca się przed działalnością własną firmy, na przykład pozyskanie surowców, dostawcy, zakupy oraz transport materiałów do organizacji.
V
VSME
Nazwa wcześniejszego projektu technicznego EFRAG oraz rekomendacji Komisji z 2025 r. dotyczących dobrowolnego raportowania przez mniejsze, nienotowane firmy. Aktualnym aktem prawnym jest Voluntary Standard (VS) z rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2026/1560.
Voluntary Standard (VS)
Dobrowolny standard raportowania zrównoważonego rozwoju ustanowiony w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2026/1560. Jest przeznaczony dla jednostek spoza obowiązkowego zakresu raportowania i obejmuje moduł Basic oraz Comprehensive.
W
Właściciel danych
Rola odpowiedzialna za definicję, jakość, dostępność i zatwierdzenie konkretnego zakresu danych wykorzystywanych w procesie lub raporcie ESG.
Nie znaleźliśmy takiego hasła. Spróbuj użyć skrótu albo innego słowa.
Definicje oparte na źródłach pierwotnych.
Standardy i regulacje zmieniają się. Dlatego przy hasłach technicznych korzystamy bezpośrednio z instytucji, które je tworzą lub prowadzą.