Nie czekaj na komplet danych
Scope 3Pozostałe emisje pośrednie powstające w łańcuchu wartości firmy, poza emisjami bezpośrednimi i emisjami z zakupionej energii. obejmuje pośrednie emisje powstające w łańcuchu wartościPełny układ działań i relacji związanych z firmą — od dostawców, przez działalność własną, po klientów i użytkowanie produktów. firmy. GHG ProtocolZestaw powszechnie stosowanych standardów i wytycznych do mierzenia oraz raportowania emisji gazów cieplarnianych. porządkuje je w 15 kategoriach — od zakupionych towarów i usług po użytkowanie oraz koniec życia sprzedanych produktów. W zależności od modelu biznesowego znaczenie poszczególnych kategorii może być zupełnie inne.
Brak danych pierwotnych od wszystkich partnerów nie oznacza, że firma nie może rozpocząć pracy. Oznacza, że pierwszy cykl powinien połączyć screening, dostępne dane, uzasadnione estymacje i plan stopniowej poprawy. Taki wynik pozwala zobaczyć, gdzie mogą znajdować się największe źródła emisji, które założenia najmocniej wpływają na rezultat i od których partnerów warto zacząć pozyskiwanie dokładniejszych informacji.
GHG Protocol dzieli emisje w łańcuchu wartości na 15 kategorii. Pierwszy screening powinien objąć całą listę, nawet jeżeli szczegółowa kalkulacja zostanie później skoncentrowana na kilku najważniejszych obszarach.
Źródło: GHG Protocol — Corporate Value Chain (Scope 3) StandardOdbiorca powinien wiedzieć, które elementy opierają się na danych pierwotnych, które na danych wtórnych, a które pozostają luką.
1. Ustal granice i cel kalkulacji
Zanim firma poprosi dostawców o dane, powinna określić podmioty, okres, działalności i cel kalkulacji. Innego poziomu szczegółowości może wymagać odpowiedź dla klienta, innego pełna inwentaryzacja organizacji, a jeszcze innego przygotowanie celu redukcyjnego.
Granice powinny być spójne z kalkulacją Scope 1 i Scope 2 oraz możliwe do powtórzenia w następnym okresie. Każde wyłączenie warto zapisać wraz z uzasadnieniem. Dzięki temu kolejny cykl nie zaczyna się od ponownego ustalania zasad, a zmiana wyniku może zostać oceniona w odniesieniu do tego samego zakresu.
2. Zrób screening wszystkich kategorii
Nie zaczynaj od kategorii, do której najłatwiej zdobyć dane. Najpierw przejdź przez pełną listę i oceń potencjalne znaczenie. W screeningu można wykorzystać dane o zakupach, wolumenach, transporcie, odpadach, podróżach, wykorzystaniu produktów oraz strukturze dostawców i odbiorców.
GHG Protocol wskazuje, że przy wyborze priorytetów można uwzględniać nie tylko spodziewaną wielkość emisji, ale też wpływ firmy, ryzyka i szanse, znaczenie dla interesariuszy oraz wskazania branżowe. W praktyce screening ma więc wspierać decyzję, gdzie dokładniejsze dane zmienią jakość zarządzania, a nie jedynie wskazać kategorię z najłatwiej dostępnym arkuszem.
3. Ustal kategorie priorytetowe
Po screeningu podziel kategorie na trzy grupy: wymagające szczegółowej kalkulacji teraz, wymagające uproszczonego oszacowania oraz nieistotne lub nieadekwatne w danym modelu biznesowym. To pozwala skoncentrować pracę na obszarach, które mogą realnie zmienić wynik lub decyzje.
- spodziewana wielkość emisji,
- znaczenie dla klientów i celów firmy,
- ryzyko błędu albo pominięcia,
- dostępność danych i możliwość poprawy,
- wpływ firmy na źródło emisji,
- przydatność wyniku do planowania redukcji.
4. Dobierz dane do etapu dojrzałości
GHG Protocol rozróżnia dane pierwotne, odnoszące się do konkretnych działań lub partnerów w łańcuchu wartości, oraz dane wtórne: średnie branżowe, dane finansowe, bazy współczynników i dane zastępcze. Pierwszy screening może w większym stopniu korzystać z danych wtórnych. Dla największych źródeł emisji warto później stopniowo przechodzić do danych bardziej specyficznych.
| Sytuacja | Możliwy punkt wyjścia | Kierunek poprawy |
|---|---|---|
| Brak danych od dostawcy | Wydatki lub wolumen i współczynnik branżowy | Dane aktywności albo wynik dostawcy |
| Transport zewnętrzny | Szacowany dystans i masa | Rzeczywiste trasy, tonaż i środek transportu |
| Użytkowanie produktu | Scenariusz reprezentatywny | Dane o rzeczywistym profilu użytkowania |
| Odpady | Masa według rodzaju i typowy sposób zagospodarowania | Dane operatora oraz faktyczna metoda przetwarzania |
5. Dokumentuj metody, założenia i niepewność
Dla każdej kategorii zapisz dane aktywności, źródło współczynnika emisji, rok i wersję źródła, sposób przeliczenia, reguły alokacji, estymacje oraz wyłączenia. Dzięki temu wynik można odtworzyć, poprawić i wyjaśnić.
Sama liczba bez takiej ścieżki nie pokazuje, czy zmiana wynika z realnej redukcji, lepszych danych, innej metody czy zmiany zakresu. Udokumentowana metoda pozwala natomiast porównać kolejne okresy, wyjaśnić istotne różnice i świadomie zdecydować, które uproszczenia można jeszcze zaakceptować.
6. Zbuduj plan poprawy danych
Nie próbuj poprawiać wszystkiego naraz. Dla każdej istotnej luki określ właściciela, oczekiwane źródło, termin kolejnego cyklu i korzyść z dokładniejszej informacji. Największą wartość zwykle daje poprawa danych w kategoriach, które są duże, decyzyjne albo ważne dla klientów. Plan powinien kończyć się konkretną zmianą procesu — na przykład nowym polem w zamówieniu, cyklicznym raportem przewoźnika albo uzgodnionym formatem danych od kluczowych dostawców.
Co powinien zawierać pierwszy użyteczny wynik?
- opis granic organizacyjnych i operacyjnych,
- screening wszystkich 15 kategorii Scope 3,
- wyniki według istotnych kategorii,
- źródła danych i współczynników,
- metody, estymacje i założenia,
- listę wyłączeń i ograniczeń,
- ocenę jakości danych,
- plan poprawy na kolejny cykl.
Zacznij od krótkiego warsztatu screeningowego
Nie potrzebujesz kompletnej bazy danych, aby wykonać pierwszy krok. Celem spotkania jest ustalenie zakresu i miejsc, w których organizacja już posiada dane potrzebne do wstępnej oceny.
- Zaproś osoby odpowiedzialne za zakupy, logistykę, finanse, sprzedaż i środowisko.
- Przejdźcie przez wszystkie kategorie Scope 3 i zaznaczcie: występuje, nie występuje albo wymaga sprawdzenia.
- Dla potencjalnie istotnych kategorii zapiszcie dostępne źródła, największe luki i właściciela następnego działania.
